Flaumsikring Lærdalsøyri

Historikk

I nyare tid er mykje av Lærdal kartlagd for naturfare. Det er blitt betre metodar og auka kompetanse for å berekne naturfare, og strengare definisjonar på kva som er sikker bygging. 

I dei seinare åra har meir og meir av Lærdalsøyri vorte definert i faresone for blant anna flaum. Sjå tidslinja under for å sjå korleis det vart starten på flaumsikringsprosjektet

Meir om bakgrunnen

Store delar av busetnaden, sentrumsområde, næringsbygningar og offentlege bygningar på Lærdalsøyri ligg i flaumutsett areal ved større flaumar i Lærdalselva.  Sjølv om me har hatt nokre store flaumar dei siste 20 åra som ikkje har gjort betydeleg skade, så veit me at risikoen er stor for at det kjem flaumar dei neste åra som er betydeleg større enn dei me har opplevd i nyare tid.  

Dersom prognosar for storleik på storflaum slår til, kan ein slik flaum på Lærdalsøyri gjera svært stor skade på bebyggelsen, og i verste fall utgjera fare for liv og helse. Sidan så stor del av bebyggelsen er utsett for flaumfare, er eit sikringstiltak langs Lærdalselva høgt prioritert både av NVE og Lærdal kommune.

Sjølv utan flaum i elva får flaumfaren store konsekvensar for lærdølene.  Mykje av busetnaden på Øyri er bygd i ein tid då ein hadde lågare kompetanse på naturfare, dårlegare metodar for å berekne framtidige flaumar og eit lite strengt regelverk for ny utbygging. 

Regelverket for å byggja i område som er utsett for naturfare er betydeleg strengare i dag enn for få år sidan, dette for å verne både liv, helse, miljø og verdiar i samfunnet. For å unngå store forsikringsutbetalingar unødvendig, er fokuset på å verne verdiar i samfunnet også auka betydeleg. Kommunen har difor ikkje lov å opne for bygging i flaumsoner utan sikringstiltak. 

Sikringstiltak kan vera heving av grunn, høgare grunnmur, sikringsvoll og anna.  I mange tilfelle vil det ikkje verta tillete for bebuarar på Øyri å byggje nye bygningar som garasjar, lager, påbygg eller anna på sin eigedom, utan at dette vert bygd i flaumsikker høgde. Ved å etablere flaumsikringstiltak for heile Lærdalsøyri, vert denne situasjonen betydeleg endra for bebuarar på Øyri.

Organisering av prosjektet

NVE har sett av eigen prosjektleiar for flaumsikringsprosjektet på Lærdalsøyri, og eigen assisterande prosjektleiar. Det er i tillegg fleire personar frå ulike fagfelt som er tungt involvert i planarbeidet. NVE har engasjert Multiconsult til å utarbeide alternative løysingar for tiltak, og dei har oppretta prosjektgruppe med tverrfagleg kompetanse for å gjennomføre oppdraget. 

Lærdal kommune har per i dag ei prosjektgruppe samansett av fagpersonar innan plan, landbruk og teknisk som har ansvar for å følgje opp flaumsikringsprosjektet. Arealplanleggjar er foreløpig prosjektleiar, og administrativ og politisk leiing er godt involvert i arbeidet.  I løpet av våren skal prosjektet forankrast politisk med truleg ei større prosjektorganisering. 

NVE har ansvar for utarbeiding av ulike alternative løysingar, medan kommunen må vere med å velje løysing. Kommunen har ansvar for reguleringsplanen og avtalar med grunneigarar (og eventuelt grunnerverv). 

Finansiering

NVE har førespegla kommunen ein finansieringsmodell der NVE dekkar 90 % av kostnad for gjennomføring av sikringstiltaket, medan kommunen dekkar restarande 10 % som eigenandel.  I tillegg dekkar NVE planlegging- og prosjekteringskostnadar, medan kommunen dekkar kostnad til reguleringsplan. Endeleg finansieringsmodell for gjennomføring av tiltaket vert avklara etter val av løysing er avklara og kostnadsrekna.